1

Wat staat er in de Klimaatwet?

De Klimaatwet biedt zekerheid dat de klimaatdoelen van Nederland worden gehaald door doelen te stellen voor de lange termijn en door een mechanisme in te stellen waardoor het klimaatbeleid continu kan worden aangescherpt en het klimaatbeleid van de regering kan worden gecontroleerd.

Zo komt er elk jaar een klimaat- en energieverkenning waarin onder andere staat hoeveel broeikasgassen er wordt uitgestoten, er komt een Klimaatdag waarop de Tweede Kamer en de regering in debat gaan over het klimaat, en er komen klimaatplannen waarin staat hoe het klimaatbeleid er de komende vijf en tien jaar gaat uitzien.

2

Hoe ziet dat er precies uit ?

In de Klimaatwet staan drie doelen:

  • Een vermindering van 49% (t.o.v. 1990) van de broeikasgasuitstoot in 2030.
  • Een vermindering van 95% (t.o.v. 1990) van de broeikasgasuitstoot in 2050.
  • 100% broeikasgas-neutrale elektriciteit in 2050

Om ervoor te zorgen dat deze doelen worden gehaald staan er een aantal mechanismes in de Klimaatwet:

  • Er komt een jaarlijkse Klimaatnota van de regering naar aanleiding van de Klimaat- en Energieverkenning, uitgevoerd door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Het PBL maakt nu ook al elk jaar een zogenaamde Nationale Energieverkenning, de Klimaat- en Energieverkenning is een uitbreiding hiervan. De Klimaat- en Energieverkenning verschijnt voortaan iedere vierde donderdag van oktober. Deze dag noemen we Klimaatdag.
  • De regering komt elk jaar met een reactie op de Klimaat- en Energieverkenning, dit is de Klimaatnota. Hierover vindt elk jaar een debat plaats (voordat de relevante begrotingsbehandelingen plaatsvinden). De Raad van State beoordeelt de Klimaatnota en geeft onafhankelijk advies, zoals de Raad van State ook al doet bij de Miljoenennota.
  • Elke vijf jaar komt er een klimaatplan waarin het klimaatbeleid wordt vastgesteld. Dit klimaatplan past in de systematiek van de Integrale Nationale Energie-en Klimaatplannen die voor de EU moeten worden opgesteld en het klimaatakkoord van Parijs.
3

Waarom is de Klimaatwet nodig?

In het verleden zijn er vaak klimaatdoelen gesteld, maar deze zijn bijna even vaak niet gehaald. Zo stond in het regeerakkoord van Balkenende III van 2007 dat Nederland in 2020 30% minder broeikasgassen zou moeten uitstoten. Hoogstwaarschijnlijk halen we dit doel niet, aangezien Nederland het doel van de klimaatrechtszaak van Urgenda (25% minder broeikasgassen-uitstoot t.o.v. 1990) waarschijnlijk niet gaat halen. In 2017 hebben we pas 13% minder broeikasgassen uitgestoten. Nog eerder in de Nota Klimaatverandering van 1991 stond het doel van 3 a 5% broeikasgas-reductie in 2000 t.o.v. 1990. In werkelijkheid nam de broeikasgas-uitstoot in die periode juist toe.

De Klimaatwet zorgt ervoor dat de Nederlandse klimaatdoelen wél haalt. Door de klimaatdoelen wettelijk te verankeren met een goede borging wordt het klimaatbeleid duidelijk en voorspelbaar. Op die manier kunnen we ook voldoen aan het klimaatakkoord van Parijs. Dit is ook van groot belang voor het bedrijfsleven: hoe voorspelbaarder het beleid, hoe beter de investeringsbeslissingen die bedrijven maken. Als er bijvoorbeeld nieuwe fabrieken worden gebouwd of huizen worden gebouwd kan men beter rekening houden met het feit dat de broeikasgas-uitstoot al snel fors omlaag moet.

4

Is dit de eerste klimaatwet?

Nederland is niet het eerste land dat een Klimaatwet kent. In Europa waren het Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Finland, Frankrijk, Noorwegen en Zweden waren Nederland voor. In Duitsland staat in het coalitieakkoord dat er een Klimaatwet zal komen. Wel is de Nederlandse Klimaatwet op dit moment de meest ambitieuze Klimaatwet ter wereld met een reductiedoel van 95% in 2050.

De ervaring leert dat deze klimaatwetten nuttig zijn voor de continuïteit van klimaatbeleid, omdat de politieke discussie anders wordt: niet langer is de vraag óf er ingegrepen moet worden, maar is de vraag hóe er het beste ingegrepen kan worden. De richting staat vast en er is een duidelijk proces is met verschillende momenten waarop het klimaatbeleid wordt beoordeeld en verbeterd.

5

Overzicht van klimaatwetgeving in Europa

6

Waar is de Klimaatwet mee te vergelijken?

De Klimaatwet is goed te vergelijken met de begrotingscyclus. Als de Rijksoverheid minder geld binnenkrijgt dan uitgeeft kan je als burger niet naar de rechter stappen om af te dwingen dat er bezuinigd moet worden. Toch gebeurt dat: afhankelijk van de economische situatie past het kabinet het beleid aan. Dat komt door de begrotingscyclus die het kabinet financiële discipline oplegt. De Klimaatwet gaat op een vergelijkbare manier werken.

In de begrotingscyclus wordt op Prinsjesdag door het CPB de Macro-Economische Verkenningen (MEV) gepresenteerd waarin staat hoeveel geld het kabinet kan uitgeven, en of er bijvoorbeeld bezuinigd moet worden. Als reactie daarop publiceert het kabinet de Miljoenennota waarin staat waar het geld aan wordt uitgegeven en waar eventueel op bezuinigd moet worden.

In de klimaatcyclus wordt straks op Klimaatdag door het PBL de Klimaat- en Energie Verkenning (KEV) gepresenteerd waarin staat hoeveel broeikasgassen er wordt uitgestoten, en of bijvoorbeeld aanvullend beleid nodig is om de doelen te halen. Als reactie daarop publiceert het kabinet de Klimaatnota waarin staat wat er wordt gedaan om de doelen uit de Klimaatwet te halen. Vervolgens debatteert de Tweede Kamer daarover, net zoals bij de begrotingen.

7

Wat is het verschil tussen de Klimaatwet en het Klimaatakkoord?

De Klimaatwet legt de kaders van het klimaatbeleid vast. De doelen worden vastgesteld en er wordt een mechanisme geïntroduceerd waardoor (toekomstige) kabinetten verplicht zijn om die doelstellingen te halen. De Klimaatwet legt niet vast hoe die doelen gehaald moet worden. Het Klimaatakkoord dat op dit moment door allerlei bedrijven, organisaties en de overheid aan de verschillende klimaattafels wordt uitonderhandeld gaat wel over het hoe. Het resultaat van de klimaattafels moet invullen welke maatregelen er de eerstvolgende jaren gaan komen om de doelen uit de Klimaatwet te kunnen halen.

8

Wat is het verschil tussen de klimaatwet en het regeerakkoord?

Het 2030 doel van de Klimaatwet is in overeenstemming gebracht met het regeerakkoord. In het regeerakkoord zijn geen doelen voor 2050 vastgelegd, maar de Klimaatwet legt vast dat in 2050 er een broeikasgassen-reductie van 95% moet zijn gerealiseerd (t.o.v. 1990) en dat 100% van de elektriciteit broeikasgas-neutraal moet zijn geproduceerd.

9

Wat is het verschil tussen de Klimaatwet en de oorspronkelijke versie van de Klimaatwet?

Ten opzichte van de eerdere versie van de Klimaatwet zijn een aantal belangrijke wijzigingen aangebracht. De doelstelling voor 2030 is verlaagd van 55% naar 49% om die in lijn te brengen met het regeerakkoord. De wet is verhelderd zodat de Klimaatwet de overheid niet kwetsbaar maakt voor rechtszaken. De wet bevat niet langer de verplichting voor ieder ministerie om een klimaatbegroting in te stellen, maar de analogie met de begrotingscyclus blijft behouden doordat in plaats daarvan de Klimaatnota in de wet wordt geïntroduceerd. Het moment van presentatie van de KEV en de Klimaatnota is gewijzigd van Prinsjesdag naar een aparte Klimaatdag in oktober, omdat rond Prinsjesdag de cijfers over de uitstoot van broeikasgassen van het vorige jaar nog niet beschikbaar kunnen zijn. De emissiebudgetten zijn vervangen door puntdoelen, dit zorgt voor meer mogelijkheden voor flexibiliteit in het beleid. De rol van de Klimaatcommissie is gegeven aan de Raad van State, een gezaghebbend instituut dat het kabinet over vergelijkbare zaken reeds adviseert.

10

Hoe werkt de Klimaatwet in het Verenigd Koninkrijk?

In het VK hebben ze sinds 2008 een klimaatwet. Een week na het referendum over de Brexit in in 2016 verkeerde het land in een politieke crisis: de premier moest aftreden, er werd openlijk gespeculeerd of Schotland zich niet zou afscheiden en de financiële markten waren onrustig. Ondanks die turbulente tijden kwam de regering met een vergaand pakket klimaatmaatregelen. Ze moesten wel, de klimaatwet dwong hen er immers toe om actie te ondernemen en zorgde dat ze niet stil konden blijven zitten. Lees hier meer.

11

Wanneer wordt de Klimaatwet ingevoerd?

Nu er een versie van de Klimaatwet is met veel draagvlak zal de Raad van State een advies geven over de vernieuwde Klimaatwet. Dit zal ergens na de zomer klaar zijn. Naar aanleiding van dit advies wordt de Klimaatwet misschien nog gewijzigd. Daarna zal er in de Tweede Kamer worden gedebatteerd over de Klimaatwet en zal de Tweede Kamer over de Klimaatwet stemmen. Daarna zal de Eerste Kamer over de Klimaatwet debatteren en stemmen. Als alles goed gaat, kan in 2019 al worden begonnen met de eerste Klimaatnota en Klimaatdag!