De invloed van het bedrijfsleven op cruciale Europese besluiten is te groot. Van uitstootnormen voor auto’s, schadelijke pesticiden in de landbouw tot de bescherming van privacy op internet proberen bedrijven de Europese bescherming voor mens en milieu te verzwakken. GroenLinks wil ongewenst nauwe relaties tussen de Europese politiek en het bedrijfsleven aanpakken met drie voorstellen.

1

Verbied donaties bedrijven

Verbied donaties van commerciële bedrijven aan Europese politieke partijen en stichtingen.

Uit de verplichte openbaarmaking van donaties aan Europese politieke partijen en stichtingen blijkt dat verschillende Europese politieke families geld kregen van bedrijven. De Europese liberalen (ALDE) ontving bijvoorbeeld donaties van pesticidefabrikanten Monsanto-Bayer en Syngenta Crop Protection, het transportplatform Uber en internetgigant Google. De stichting van de Europese Christendemocraten, het Martens Centre (Europese christendemocraten) ontving onder andere geld van Microsoft.

Foto: Ben Nuttall (CC)

De regels voor donaties zijn vastgelegd in de verordening betreffende het statuut en de financiering van Europese politieke partijen en Europese politieke stichtingen. Daarin staan onder andere de criteria voor het in aanmerking komen voor financiering van Europese politieke partijen vanuit de EU-begroting. In de huidige regels zijn donaties van private bedrijven tot een waarde van 18.000 euro toegestaan.

GroenLinks wil dat de nieuwe Europese Commissie deze regels herziet en daarin een totaalverbod op donaties van commerciële bedrijven aan partijen opneemt.

2

Verplichte transparantie

Verplichte transparantie over contacten van EU-instituties met lobbyisten, ook voor ambtenaren die Europese wetsvoorstellen voorbereiden.

GroenLinks strijdt samen met de Europese Groenen al lang voor meer transparantie in de contacten tussen Europese beleidsmakers en het bedrijfsleven. Er zit beweging in. Dankzij GroenLinks werden Europarlementariërs onlangs verplicht om lobbycontacten te registreren. Er zijn echter nog steeds onwenselijke praktijken mogelijk, zoals Europarlementariërs die tegelijkertijd als advocaat optreden van anonieme klanten waardoor eventuele belangenverstrengeling onzichtbaar blijft. GroenLinks wil daar een einde aan maken. GroenLinks wil bovendien dat het verbod op bijbanen van Europarlementariërs bij bedrijven die een belang hebben bij Europese wet en regelgeving strenger wordt en beter wordt gehandhaafd met regelmatige controles.

De Europese Commissie besloot in 2014 om ontmoetingen met lobbyisten openbaar te maken. Sindsdien moeten eurocommissarissen, hun kabinetsleden en de hoogste ambtenaren van de Europese Commissie (directeuren-generaal) hun bijeenkomsten met lobbyisten bijhouden en publiceren. Dit geldt echter nog niet voor de lagere ambtenaren terwijl juist ook op dat niveau veel beïnvloeding plaatsvindt. Te nauwe banden tussen bedrijven en de Europese Commissie blijven op die manier onder de radar. GroenLinks wil de verplichte transparantie over contacten met lobbyisten daarom uitbreiden naar lagere ambtenarenniveaus van de Europese Commissie.

Foto: Samynandpartners (CC)

Ook de EU-lidstaten verenigd in de Raad van Ministers en hun ambassades (permanente vertegenwoordigingen bij de EU) zouden verplicht moeten worden om lobbycontacten te registreren en te publiceren. Er zijn nu enkele lidstaten waaronder Nederland en Finland die daar een voorzichtig begin mee maken. Om het verplicht te stellen voor alle lidstaten moeten er na de verkiezingen voort gemaakt worden met een ambitieuze wet die het registreren van ontmoetingen met lobbyisten voor de drie EU-instituties verplicht maakt. De onderhandelingen over een voorstel voor een verplicht transparantieregister mislukten dit jaar. GroenLinks wil dat het nieuwgekozen Europarlement en de nieuwe Europese Commissie een ambitieus akkoord sluiten met de Raad van Ministers over een verplicht transparantieregister. Voor alle EU-instellingen zou moeten gelden dat zij alleen contact mogen hebben met bedrijven en organisaties die zich vooraf registreren op het EU-transparantieregister.

3

Optreden tegen belangenverstrengeling

Een onafhankelijke commissie voor alle drie EU-instellingen die kan optreden tegen belangenverstrengeling van Europese politici.

Er is tot nu toe veel te slap opgetreden bij gevallen van mogelijke belangenverstrengeling bij Europese politici of ambtenaren. De vorige voorzitter van de Europese Commissie José Manuel Barroso ging anderhalf jaar na zijn vertrek werken als ‘speciaal adviseur’ voor de Amerikaanse bank Goldman Sachs. Deze bank maakte zich hard voor deregulering van de financiële sector en lobbyde tegen een belasting op financiële transacties. Ook oud-eurocommissaris Neelie Kroes ging kort na haar vertrek bij de Europese Commissie werken bij Bank of America Merrill Lynch, digitaal bedrijf Salesforce en platformdienst Uber. Ook deze bedrijven hebben directe belangen bij belangrijke Europese wetgeving zoals digitale regulering, handelsakkoorden en mededingingsbeleid.

Foto: Hänsel und Gretel (CC)

Om dit soort ongewenst innige relaties tussen het bedrijfsleven en Europese besluitvorming te doorbreken wil GroenLinks de ‘afkoelingsperiode’ van oud-commissarissen verlengen van de huidige twee jaar tot drie jaar. Binnen die termijn mogen oud-commissarissen geen functies bekleden waarmee ze Europese wetgeving kunnen beïnvloeden. Ook wil GroenLinks een afkoelingsperiode voor Europarlementariërs om te voorkomen dat zij meteen na beëindiging van hun mandaat aan de slag kunnen als lobbyist bij de EU-instellingen.

De huidige beoordeling van mogelijke belangenverstrengeling is zowel in de Europese Commissie als in het Europees Parlement te slap. GroenLinks wil één commissie van onafhankelijke experts voor de drie EU-instituties die de autoriteit heeft om op eigen initiatief zaken van mogelijke belangenverstrengeling te onderzoeken en nieuwe functies van oudcommissarissen en oud-Europarlementariërs moet beoordelen.