Meer weidevogels, geen verzakkende huizen, funderingen die blijven staan als een huis, bijzondere plantjes en heel veel minder CO2-uitstoot. Dat kunnen we allemaal regelen door één ding te veranderen: het grondwaterpeil.

Bij CO2 uitstoot denken we vaak aan fabrieken, kolencentrales en fossiele brandstoffen. Maar wist je dat ook onze Nederlandse natuur CO2 uitstoot? Nederland bestaat voor een groot deel uit veen. Veen is nat en moerassig en daardoor lastig voor de boeren want tractors en koeien zakken er in weg. Daarom wordt het de boeren wat makkelijker gemaakt en verlagen we de grondwaterstand in die gebieden. Dan wordt de grond harder.

Dat doen we al eeuwen zo.

Maar daardoor droogt het veen uit en verbrandt het als het ware. En daarbij komt er per jaar maar liefst 7 megaton CO2 vrij. Dat is enorm veel. Het staat gelijk aan de uitstoot van 2 miljoen auto’s of de uitstoot van 2 kolencentrales. In 2030 moeten we in totaal 49 megaton CO2 minder uitstoten. Het veen vormt dus maar liefst 14% van de totale opgave. Het is een soort geheime CO2 uitstoot want wie had nou gedacht dat juist onze natuur een vervuiler is? Dat moeten we veranderen.

Het probleem is groot, maar een praktische oplossing ligt voorhanden: het verhogen van het waterpeil. Eigenlijk heel eenvoudig.

Het verhogen van de grondwaterstand brengt trouwens nog meer goeds. Weidevogels zoals de grutto houden van natte weilanden en het aantal soorten dieren en planten gaat omhoog. Hoog water is dus niet alleen goed voor het klimaat, maar ook voor de natuur. Bovendien is het goed voor de fundering van huizen. In veel steden zoals Amsterdam en Gouda verzakken de huizen vanwege de lage grondwaterstand. Ons eigen Tweede Kamerlid Laura Bromet heeft daarom een voorstel geschreven waarin ze alvast een voorschot neemt op wat er moet gebeuren. Haar plan leggen we in drie stappen uit.

Stap 1. Verhoog het grondwaterpeil in de veenweidegebieden

Door het peil te verhogen wordt het veen weer nat en verdroogt het niet. Daardoor komt er geen CO2 meer vrij in de lucht, maar blijft het opgesloten in de grond.

Stap 2. Compensatie voor de boeren

Een hoger grondwaterpeil zorgt voor lagere opbrengsten voor de boer. Voor onze voedselvoorziening is dat geen probleem; we verbouwen genoeg in Nederland en exporteren zelfs een hoop. Maar voor de boer zelf is het wel een probleem. Die heeft minder inkomsten. Daarom moeten we samen met hen op zoek naar nieuwe verdienmodellen. Dat kan bijvoorbeeld doordat ze andere gewassen gaan telen. De lisdodde is bijvoorbeeld zo’n plant die het goed doet in natte gebieden. Maar ook kunnen we de boeren inzetten om de natuur te beheren en hen daarvoor belonen.

Stap 3. Benoem een Veencommissaris

Omdat het om zo veel CO2 uitstoot gaat, wil GroenLinks een Veencommissaris aanstellen die verantwoordelijk is voor het project. Hij of zij is zorgt er voor dat er goed onderzoek uitgevoerd wordt, dat het gesprek met de boeren gevoerd wordt en dat het Rijk, de provincies en de waterschappen goed samenwerken. Zodat de CO2 uitstoot uit het veen daadwerkelijk naar beneden gaat. Zie het als een stok achter de deur; door de komst van de Veencommissaris weten we zeker dat er gewerkt wordt aan een oplossing.

Wat kost dat dan?

CO2 uitstoot uit het veen terugdringen is een goedkope manier om uitstoot van broeikasgassen aan te pakken. Het is bijvoorbeeld veel goedkoper dan CO2 in de grond opslaan (CCS). De prijs wordt nu berekend op 35 tot 40 euro per gereduceerde ton CO2 uit veen. In vergelijking kost de opslag van CO2 met CCS 70-120 euro per ton.

Maar nog veel belangrijker is om ons te realiseren wat het kost als we het waterpeil niet verhogen. Zo is de overheid alleen al aan waterbeheer 200 miljoen extra kwijt tot 2050. En tegelijkertijd zal de opbrengst uit de landbouw verder dalen omdat het veen verder blijft zakken. Maar nog een veel grotere kostenpost zijn onze huizen. Funderingen die kapot gaan door funderingen moeten aangepakt worden en dat zal tot 2050 zo’n 22 miljard euro kosten. Ook verzakken riolen en wegen.

Dat peil verhogen, dat moeten we dus gewoon gaan regelen. Goed voor het klimaat, voor de vogels, voor de natuur en voor onze portemonnee.

Meedenken over het voorstel? Dat kan hier