Waarom het Marrakesh-pact een goed idee is

Half december wordt in Marrakesh een wereldwijd pact ondertekend om illegale migratie tegen te gaan. 190 landen maken dan afspraken over veilige, geordende en legale migratie.

Ook beloven de landen oorzaken van migratie als armoede aan te pakken en uitwassen van migratie als mensenhandel en misbruik tegen te gaan.

In Nederland en in landen als België, Estland en Tsjechië is de afgelopen maanden politieke discussie ontstaan over het tekenen van het pact.

  1. Waarom is het tekenen van het pact goed voor Nederland én voor migranten?
  2. Welke aanspraak kunnen migranten straks op het pact maken?
  3. En wat gebeurt er op 10 en 11 december in Marrakesh?

Hier vind je de antwoorden op deze vragen.

1. Waarom is het goed als Nederland tekent?

Het VN-pact voor veilige, geordende en gereguleerde migratie. Ook wel het ‘Het pact van Marrakesh’ genoemd, is een evenwichtig pakket van afspraken tussen 190 landen over migratie.

In het pact spreken landen af dat ze mensenrechten van migranten waarborgen. Het pact bevat ook afspraken over het beter reguleren van migratie.

Zo zijn er bijvoorbeeld afspraken over grensbewaking, de terugkeer van migranten die geen legaal verblijf hebben, en de aanpak van mensensmokkelaars. Afspraken waar zowel linkse als rechtse partijen elkaar op kunnen vinden.

Geen enkel land kan in zijn eentje internationale mensensmokkel aanpakken, opvang in de regio verbeteren of irreguliere migratie voorkomen. Daarom is het goed om een pact te ondertekenen waarin je internationale afspraken maakt met 190 landen.

Partijen die tegen het pact van Marrakesh zijn, zeggen in feite dat we ons achter de dijken moeten verschuilen en maar af moeten wachten wat we aan onze landsgrens aantreffen. GroenLinks is daar niet voor.

2. Is het pact juridisch bindend?

In het pact staat:

“This Global Compact presents a non-legally binding, cooperative framework.”

Oftewel: Dit pact is een niet-juridisch bindend samenwerkingskader.

Dat betekent dat je niet met het pact van Marrakesh naar de rechter kan stappen en zeggen: ‘ik ontleen hier rechten aan.’

Tegenstanders schermen onterecht met voorbeelden waarin verdragen in rechtszaken worden aangehaald, zoals in de Urgenda-klimaatrechtzaak. Verdragen als het Parijsakkoord en het EU-mensenrechtenverdrag (het EVRM) zijn wél juridisch bindend. Dit pact is dat dus niet.

Het verdrag is echter ook niet vrijblijvend. We maken afspraken met 190 landen. Dat doen we niet voor niets. In de internationale diplomatiek is het gebruikelijk dat je zulke afspraken ook nakomt. Doe je dat niet, dan zullen andere landen je daarop aanspreken.

3. Wat gebeurt er op 10 en 11 december in Marrakesh?

De bijeenkomst in Marrakesh is de formele ‘aanname’ van het pact. Er wordt geen handtekening onder gezet, maar op de bijeenkomst wordt over een verklaring onderhandeld waarin het pact wordt aanvaard.

De tekst van het pact is deze zomer al vastgelegd door de onderhandelaars van de bijna 190 lidstaten van de Verenigde Naties. Zij werden hierin bijgestaan door veel maatschappelijke organisaties. Daarom heet het ook een ‘pact’: niet alleen regeringen doen mee.

Tijdens de bijeenkomst kunnen landen alleen nog voorstellen doen om een bepaalde boodschap mee te geven over de uitvoering van het pact. De tekst van het pact zelf is de afgelopen twee jaar, in alle openheid, uitonderhandeld en kan niet meer worden veranderd.